The Borneo experience

Na een zeer moeizaam afscheid zit ik weer alleen, wachtend op mijn vliegtuig. Een dubbel gevoel van verdriet en enthousiasme voor alweer een nieuw avontuur gaat door mijn lichaam. 
Een eiland gedeeld door drie landen. Een eiland waar ik vroeger in mijn wildlife rangers boek over las en sindsdien altijd door mijn hoofd gespookt heeft. Een eiland waar een van onze dichtstbijzijnde familieleden van het dierenrijk wonen, de orang-utangs! Ik heb het natuurlijk over Borneo, het Maleisische gedeelte ervan om precies te zijn.

 

Ik begin in Kuching, een stad helemaal in het zuiden van Borneo. Op het eerste gezicht een uitgestorven stad die niet echt karakter heeft en vooral erg kleurloos is. Maar op de 2e dag blijkt dat toch anders te zijn. Bij het waterfront van deze aan een rivier gelegen stad leeft het enorm. Er zijn gekleurde lampjes die de straat verlichten, overal kan je spulletjes en eten kopen en er zijn enorm veel mensen op straat. Het is er spotgoedkoop en er wordt zelfs live muziek gespeeld, erg leuk dus! 

Samen met wat andere mensen uit mijn hostel bezoeken we Sembongoh, een oud orang-utang opvangcentrum. In tegenstelling tot andere in Borneo is deze niet meer in gebruik als opvangcentrum wat inhoud dat er geen nieuwe orang-utangs opgevangen worden. Wel leven degene die hier ooit als baby’s binnenkwamen nog in de bossen als een ondertussen groeiende groep. Waar er ooit 11 waren zijn er nu al 26. De apen worden hier dan ook semi-wild gelabeld omdat ze in principe op zichzelf leven maar nog wel naar de opvang kunnen komen als ze dat willen voor voer in de ochtend en middag. Hoeveel apen je gaat zien kan dus erg afhangen van hoeveel eten er beschikbaar is in het bos en hoeveel zin ze hebben die dag. 
Na een kwartiertje is er beweging in het bos, de eerste is er! Deze wordt kort daarna gevolgd door nog eentje en samen eten ze rustig het fruit wat voor ze klaarligt op zo’n 10 meter afstand van ons op. Geen hekken of kooien die ons van de apen afscheid en mocht deze er zin in hebben kan hij dus heel dichtbij komen. Maar dat gebeurt waarschijnlijk toch niet.

De rangers nemen ons mee het bos in naar een grote tribune die neerkijkt op een platform. Na een tijdje horen we in de verte bladeren bewegen en takken kraken. Er kwam iets groots aan, iets heel groots. Boven in de boom zien we in de verte een enorme aap. Hij komt langzaam zwaaiend van boom naar boom dichterbij, en buigt daarbij zowat de hele boom met zijn gewicht. Een enorme orang-utang, de op een na grootste hier, begint rustig aan zijn fruithapje. Wat een enorm beest en eer om hem zo dichtbij te mogen bewonderen in zijn semi natuurlijke leefomgeving! 


Terug bij het andere gedeelte zitten er ondertussen nog vijf (!) orang-utangs te eten, waarvan een een moeder met baby van niet meer dan een paar maanden oud. Een heerlijk mooie evaring en een uitstekend begin van dit avontuur. 

Kota Kinabalu is een stad die me al een stuk meer aantrekt. Het leeft hier en er zijn een aantal leuke dingen te doen. Zo liggen er pal voor de kust een aantal mooie eilanden waar je heerlijk een dagje kan relaxen alsof je ver weg op een tropisch eiland zit. Ook kan je hier een hoop vis eten. Er is bijvoorbeeld een grote vismarkt en een plein met een viertal restaurants met voornamelijk vis in tientallen aquariums die je dan uitkiest. Ook ik doe dit maar later krijg ik daar enorm veel spijt van, ondanks dat de vis enorm lekker was, maar daarover later meer. Al met al een aantal leuke dagen voor ik vertrek naar de jungle!
Op het vliegveld word ik opgepikt en naar de Kinabatanang rivier gebracht met nog een drietal andere toeristen. De komende 2 nachten worden hier in de jungle aan de rivier doorgebracht waarbij we meerdere keren met kleine speedbootjes de rivier op zullen gaan opzoek naar al het wild wat zich hier bevindt. 
Al snel leer ik over een hele duistere kant van Borneo, of eigenlijk Maleisië en Indonesië in het geheel. Deze landen zijn voor 90% verantwoordelijk voor palmolie gebieden en daarmee ook de productie van deze natuurlijke olie. En in Borneo zag ik voor mijn neus de keiharde gevolgen daarvan. Borneo is zo’n beetje alleen maar palmolie plantage geworden. Kilometers na kilometers vol met palmbomen voor de olie. Natuurlijk zijn deze bomen hier niet zomaar gekomen. De reden dat bij dit gedeelte van deze rivier zoveel dieren zitten (talloze soorten apen, krokodillen, olifanten en meer) is omdat deze dieren simpelweg geen andere plek meer hebben om te leven. Dit is een van de laatste plekken met bos, en niet eens primaire jungle (bomen die hier al honderden jaren zouden moeten zijn), maar secundair (bomen die tientallen jaren oud zijn en dus nog vrij nieuw). De meters hoge bomen die leefruimte bieden aan honderden dieren bestaan niet meer. Borneo is op zijn laatste reserves aan het draaien en ook die zijn onder dreiging met de toenemende vraag naar palmolie. 

Ondanks dat ik een leuke tijd heb gehad met het zien van de dieren vind ik dit zo ernstig dat ik hier niet over wil vertellen maar juist deze palmolieplantages wil boycotten aan jullie lezers. Het is lastig om palmolie te vermijden want het zit in zoveel producten maar dat is de eerste stap naar het terugbrengen van de vraag naar palmolie. De foto’s van de dieren die ik hier nam spoort hopelijk aan om te willen bijdragen aan de welvaart van deze dieren in plaats van de landen. Lees meer over de problemen in Borneo op: 

http://wwf.panda.org/what_we_do/where_we_work/borneo_forests/borneo_deforestation/#nav


Na mijn enorm gemixte ervaring op de rivier vertrek ik naar Mabul island. De poort naar het wereldbekende Sipadan (onder duikers dan (van welke ik er toen nog geen een was but who cares)). Hier vind je een duikspot die uitgeroepen is tot s’werelds beste! Maar voordat ik daarheen kan moet ik eerst mijn PADI Open Water course halen. 
Mocht je ooit in de buurt van Borneo zijn heul toevallig, en je wilt je PADI OW halen, doe dit dan zeker weten bij Scuba Junkie in Mabul! 

Wat een te gekke mensen werken en komen daar in dit resort waar alles om duiken draait. Een betere plek om het te doen kan ik me niet voorstellen! De sfeer is goed en wie weet ben je net zo’n mazzelaar als ik en heb je privéles! Dit maakte dat de cursus zo snel ging dat ik mijn laatste open water duik voor de cursus als fun dive van een boot mocht doen. We zakten deze duik bij een drop off naar beneden waar we door de stroming rustig mee worden genomen langs het prachtige koraal. Het duiken is iets bijzonders, gewichtloos door het water gaan is een te gekke ervaring en het leven wat zich hier bevindt is prachtig.
Ook heeft Scuba Junkie een enorm goed zeeschildpadden initiatief lopen. Op dit arme eiland leven namelijk een hoop “seagypsies”. Deze mensen wonen zonder echte nationaliteit op hutjes boven de zee en worden uit armoede gedreven veel dingen te doen voor geld en eten die niet geheel ideaal zijn. Zeeschildpadden die naar Mabul komen om eieren te leggen zijn dan ook niet veilig aangezien de eieren opgegeten of verkocht worden op de zwarte markt. Maar Scuba Junkie is het daar niet mee eens en betaald de lokale bevolking daarom een heel wat beter bedrag voor de eieren dan de mensen op de zwarte markt zouden krijgen. Op deze manier zijn beide partijen blij en kunnen de eieren veilig uitkomen bij Scuba Junkie en vrijgelaten worden. Er komen mensen al vijf jaar naar Mabul om dat bijzondere moment van vrijlating te zien en toch lukt het ze niet, en hier komt de Hollander die zich zo gelukkig mag prijzen om het twee keer te zien! 


De eerste keer was s’avonds wat normaal is want het is het instinct van de diertjes om het temperatuurverschil te gebruiken om te bepalen dat het nacht is en dan uit te komen omdat dit veiliger is dan overdag. Zoals velen wel zullen weten staat de baby schildpadden namelijk een hoop uitdagingen te wachten, zelfs voordat ze het water bereiken. In het wild wordt ongeveer 1 op de 1000 baby’s volwassen en oud genoeg om voort te planten. Met dit programma komen er in ieder geval al een hele hoop meer schildpadjes in zee omdat de gevaren op land weg worden genomen. Maar in het water staan ze er alleen voor. De eerste keer was dus s’nachts en enorm druk met toeschouwers maar de tweede keer was pas echt bijzonder. Doordat het een koude regenachtige ochtend was kwamen de schildpadden die dachten dat het nacht was overdag omhoog. Aangezien iedereen die dag aan het duiken was en ik toevallig een dag vrij had was het enorm rustig. Met een klein groepje van 5 mensen hebben we toen de schildpadden in klaarlichte dag kunnen zien gaan, wat echt anders is dan s’nachts. Wat een bijzonder moment om deze diertjes naar hun toekomst te zien zwemmen. Sneu is wel dat diezelfde dag waarschijnlijk een groot deel al verdwenen was maar ik blijf geloven dat ze rustig rond de oceanen zwemmen. 

​​
Nu ik een gecertificeerd open water diver ben ga ik de volgende dag meteen nog een dag duiken. Rondom Mabul island zien we enorm veel “nudibranches” ofwel een soort van zeeslakken die over het koraal trekken. Deze kleine beestjes maken Mabul een goede spot voor macroduikers, ofwel duikers die opzoek zijn naar dat soort “kleine diertjes”. En het is onwerkelijk hoe klein sommige dieren zijn, bijna onzichtbaar voor het oog. Nog onwerkelijker voor mij is dus hoe mijn divemaster ze vindt. De tweede duikspot van de dag is er een pal voor het resort. Een enorm booreiland is hier neergezet. Niet om te boren naar olie maar als resort te dienen met onder het eiland een “artificial” ofwel door mensen gemaakt rif. De gekste dingen van een speeltuin tot bureau inclusief bureaustoel bevinden zich hier, erg leuk! 
Mijn tweede dag als duiker was dan toch echt naar die wereldberoemde plek. Een plek waar veel ervaren duikers nog nooit geweest zijn en ik nu als net begonnen duiker ga bezoeken. Sipadan is een kleine 50 minuten varen van Mabul. Het eiland is een apart geval als je het vergelijkt met andere eilanden. Het ligt enorm ver weg van alle andere eilanden die dichter bij de kust liggen. Het duiken om het eiland heen is eigenlijk overal bij drop offs. Dit komt omdat het eiland het resultaat is uit een vulkaan. Als je van het strand een meter of 20 het water inzwemt wordt het water ineens heel donker. Hier valt het letterlijk recht naar beneden tot een diepte van 600 meter en dat gaat daarna geleidelijk door tot 2 kilometer! 
Deze dieptes en enorme stromingen maken dat de meest bijzondere grote en kleine vissen er gevonden kunnen worden. Daarom is dit op een goede dag een van de beste spots ter wereld waar je walvishaaien, scholende hamerhaaien, white tips, grey reef sharks en nog veel meer dingen kan vinden. Ondanks dat wij niet zoveel geluk hadden om hamerhaaien of walvishaaien te zien hebben we wel ruim 40 white tips gezien, en grote grey reef shark en nog een stuk of 40 zeeschildpadden. Zelfs op de mindere dagen mer slecht zicht is dit dus een enorm bijzondere plek!
Hoe bijzonder en leuk ook dit weer was, ook in dit gedeelte van Borneo is niet alles goed. Eerder vertelde ik over de vis die ik uit zo’n aquarium at. Deze vissen vangen ze door cyanide te gebruiken, een soort gas die de grote vissen onderwater verlamd maar daarbij de kleinere vissen in de directe omgeving dood. Niet alleen is dit slecht voor de vissen die dood gaan er omheen ook krijg je als eter deze giftige stof binnen. Daarnaast zal je wellicht tijdens het duiken hier enorme knallen horen onder water, waar het geluid enorm ver kan reizen en nog steeds klinken alsof iets naast je ontploft. Dat komt omdat ook hier net als in andere delen van de wereld nog gevist wordt met dynamiet. Dit dood een hoop vissen en daarbij ook het koraal wat dus zorgt voor enorme overbevissing doordat het zo makkelijk is en het vernield het koraal. 
Mijn reis naar Maleisië eindigt dus met een hoop verwarring en frustratie op dat eiland waar ik zo lang van droomde dat het nog echt wild en onaangetast zou zijn. Het was een mooie trip en ik heb veel leuke dingen gedaan. Maar toch hoop ik dat we er samen wat aan kunnen doen om de slechte praktijken die hier plaatsvinden te stoppen. Ik hoop ook hiermee, het verspreiden van het woord erover, de eerste stap daarin gezet te hebben.

Op naar Nepal!

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s